روشهای نمونهبرداری از گازها
- دمیدن گاز در ظرف بطور سریع و ناگهانی یا روش دینامیکی نمونه برداری: این روش برای نمونههای زیاد و ارزان قیمت بکار میرود.
- وارد کردن گاز در ظرف تخلیه شده یا روش استاتیکی نمونه برداری : ظرف نمونهبرداری را تا فشار یک میلیمتر جیوه تخلیه کرده ، سپس گاز را از یکی از شیرهای آن وارد میکنیم. این روش برای موقعی است که مقدار کمی از گاز در دسترس باشد. دو روش نامبرده بیشتر برای نمونهبرداری از گازهای خالص به کار برده میشود.
- جانشینی توسط مایع :
دستگاه نمونهبرداری عبارتست از دو لوله شیشهای که به وسیله لوله لاستیکی بهم وصل شدهاند. در داخل دستگاه آّب نمک اشباع شده (36 درصد از NaCl) و یا جیوه ریخته شده است. بکار بردن آب نمک اشباع شده از جیوه مناسبتر است، زیرا جیوه علاوه بر گرانی ، خطر مسمومیت نیز دارد و همچنین سنگینی آن باعث ایجاد مشکلاتی میشود. به علاوه ، اگر در نمونه گازهای H2S ، SO2 یا Cl2 وجود داشته باشد، با جیوه ترکیب خواهند شد.
نمونهبرداری از گازهای معادن
جذب گاز بوسیله محلولهای جاذب :این روش برای نمونهبرداری از گازهای سوختنی و یا هوای داخل تونلها و معادن مناسب است. هوای داخل معدن را توسط پمپ از محلولهای جاذب گازهایی که تعیین آنها مورد نظر است، میگذرانیم و حجم هوا را بوسیله آمپرسنج یادداشت کرده و سپس ازدیاد وزن هر ظرف جاذب را حساب میکنیم.
| بازده | تعداد ظرف | محلول جاذب | گاز | |
| 90% | 1 , 2 | I2 یا NaOH | SO2 | |
| 95% | 1 | H2SO4 | ||
| 95% | 1 | KI | O3 | |
| 80% , 95% | 1 | NaOH یا KI | NO2 | |
| 90% | 1 | I2 | بخار جیوه | |
| 50% | 1 | I2 یا CdC2 | H2S | |
| _ | _ | آنیلین | COCl2 | |
| 95% | 1 | KI | Cl2 | |
| _ | _ | Na3CO3 | HCN | |
| 95% | 1 | محلول الکلی KOH | CS2 | |
| _ | _ | محلول قلیایی سیانید جیوه (II) | C2H2 | |
| _ | _ | محلول قلیایی CuCl ، محلول قلیایی پیرو_گالل یا سولفات مس(II) +- نفتل | O2 | |
| 90% | 3 | آمیل استات | CCl4 | |
| 80% | 1 | KOH یا NaOH غلیظ و یا Ba(OH)2 | CO2 | |
| _ | _ | اسید سولفوریک غلیظ | هیدروکربنهای غیراشباع | |
گاز جذب شده را اغلب میتوان با گرمادهی از محلول جاذب جدا کرد. برای جذب گازها از جامدات نیز میتوان استفاده کرد. مانند آسکاریت که ذرات NaOH مخلوط با پنبه نسوز است که در یک لوله قرار گرفته و برای جذب CO2 بکار میرود. (البته باید خطرات کار با پنبه نسوز را در نظر گرفت). نمونهبرداری به روش جذب اغلب توام با مراحل بعدی تجزیه میباشد، چنانچه ازدیاد وزن ظرف جاذب ، مقدار جز مورد نظر را مشخص نسازد، میتوان از واکنشهای شیمیایی نیز استفاده کرد. مثلا میتوان گاز SO2 را توسط H2O2 به H2SO4 تبدیل و سپس با محصول باریم کلراید رسوب داده و وزن رسوب حاصل را مشخص نمود. یکی از دستگاههایی که در آزمایشگاه برای جذب و اندازهگیری گازهای حاصل از احتراق بکار میرود، اورسات نام دارد. این سیستم بیشتر به طریقه حجمی (کاهش یا افزایش حجم) مقدار یک جز را مشخص میکند.
نمونهبرداری از مواد جامد موجود در هوا
نمونهبرداری از گرد و غبار ، بخارات و دود نیز اغلب به روش جذب صورت میگیرد. گرد و غبار صنعتی ذراتی هستند که در نتیجه اعمال مکانیکی مانند سائیدن ، خرد کردن و مته کردن وارد فضای کارخانه یا اتمسفر میشوند و دارای قطر 0.5-10mm میباشند. بخارات ، ذراتی هستند که در نتیجه سوختن ، تقطیر و تصعید در واکنشهای شیمیایی (مثل ترکیب HCl با NH3) حاصل میشوند و قطر متوسط آنها 0.3mm است.برای پیدا کردن ذرات موجود در هوا ، حجم معینی از آن را از یک مایع مناسب مانند آب مقطر عبور داده و سپس وزن ذرات را محاسبه و یا به طریقه میکروسکوپی تعداد آنها را میشمارند. در فضای بسته ، نمونه برداری از هوا باید از قسمتهای مختلف مثلا نزدیک منبع مولد ذرات و قسمتهای دورتر از آن صورت گیرد. ممکن است هوا را از صافیهای مخصوصی مانند پنبه نسوز عبور داده و افزایش وزن را محاسبه کنند. در بعضی از فرایندها ذرات موجود در هوا را بوسیله دستگاهی به نام سایکلون با استفاده از نیروی گریز از مرکز رسوب میدهند.
+ نوشته شده توسط ابوالفضل صرمی در و ساعت
|
